zondag 11 december 2016

Kamphoer: hoe een trauma een kracht wordt

Af en toe doen we met de leesclub eens zot. En dan heb ik het niet over die keer dat we naar het kampioenschap Slam Poetry geweest zijn (al was dat ook grensverleggend). Nee, wij hebben een boek in het Afrikaans gelezen. Hoe dat zo kwam, leest u hier.

Het pad dat ons bij Kamphoer bracht

Het begon ermee dat één van ons een jaar naar Kaapstad verhuisde. Om dit gemis enigszins te compenseren besloten we ons dan maar te verdiepen in dat verre land. We lazen Begging to be black van Antjie Krog, een boek dat grote indruk maakte - nu een jaar later nog steeds.

Vervolgens kreeg ik op een boekenruilfeest een verhaal van André Brink in handen. Die loftrompet heb ik al uitgebreid gestoken op deze blog, dus dat gaan we niet herhalen. Sindsdien las ik ook zijn magistrale brieven aan Ingrid Joncker (en haar prachtige antwoorden daarop).

Toen men in Leuven een literaire middag organiseerde over Afrikaanse literatuur, togen de echtgenoot en ik daar dus enthousiast naartoe. Tom Lanoye horen spreken over zijn tweede vaderland was al een belevenis op zich. Bovendien bracht hij twee auteurs mee, waaronder Francois Smith. Hij las met een warme, rustige stem een cruciale passage voor uit Kamphoer en raakte ons diep. En zoals dat dan gaat in ons huwelijk: dat boek wordt dan dra aangekocht!

Vervolgens was het enkel nog zaak om de leesclubladies te overtuigen. Een warme herfstmiddag in de tuin met thee en scones bleek voldoende: dit kwam op de leeslijst.

Kamphoer

Dit boek is een "sielkundige riller" en gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Susan Nell is zeventien jaar als ze tijdens de Boerenoorlog in Zuid-Afrika in een concentratiekamp terecht komt. Ze wordt er op een avond door Britse officieren verkracht en voor dood achtergelaten.

Tien jaar later werkt Susan als psychiatrisch verpleegkundige in Dordrecht. Ze heeft van traumaverwerking haar beroep gemaakt en raakt geïnteresseerd in de shellshock-patiënten in Engeland. Zo besluit ze stage te gaan lopen bij een vooraanstaand psychiater die experimenteert met groepstherapie en helende gesprekken.

En dan arriveert er een nieuwe patiënt. Een oud-officier. Met een naam die Susan maar al te goed kent. Ze staat voor zijn deur, staart naar het naamplaatje en twijfelt: zal ze naar binnengaan en de confrontatie aangaan? Wat zal dit voor de rest van haar leven betekenen?

Wat we ervan vonden

Om te beginnen was het een bijzondere ervaring om Afrikaans te lezen. Het doet iets met je hoofd qua taalfantasie. je leest automatisch trager en met grotere concentratie. En je moet soms glimlachen om de spitsvondige taalvariaties die het Afrikaans kent (bijvoorbeeld in plaats van nanny of gouvernante grootbringmeissie). Het Afrikaans heeft ook echt een ander ritme en dat is wonderlijk om te ervaren.

Ik vond de opbouw van het boek heel knap gedaan. Afwisselend lezen we één hoofdstuk over wat er in Engeland gebeurt en één hoofdstuk dat het verhaal vertelt hoe Susan daar is terecht gekomen. Het ene is in de zij-vorm geschreven en het andere in de ik-vorm. Langzaamaan verweven heden en verleden zich heel subtiel met elkaar.

Wat mij betreft een heel boeiend verhaal, dat inderdaad wat traag verteld is, maar heel veel lagen bevat. Ik ben sowieso erg geïnteresseerd in psychiatrie en dus vond ik heel heel boeiend (en verbijsterend) om te lezen hoe men in Engeland dacht de shellshock te genezen: bijvoorbeeld door die mannen naar nep-loopgraven terug te sturen.Zoiets maakte me er weer van bewust hoezeer wetenschap en geneeskunde steeds in evolutie zijn.

 Ik vond het dus een zeer boeiend boek. Helaas stond ik wat alleen in die mening. De anderen vonden het verhaal toch wat te oppervlakkig en zelfs saai. Tja, meningen kunnen verschillen.

Wel hadden we allemaal het idee dat we niet volledig doorhadden wat er nu precies gaande was. Wellicht kwam dat toch door de taalbarrière? Of had de auteur er juist bewust voor gekozen om diet alles uit te spellen? Misschien is het toch raadzaam om de Nederlandse vertaling nog eens ter hand te nemen.

Slotsom

In de leesclub geen groot succes. Persoonlijk vond ik het een mooie leeservaring, omwille van de taal en omwille van de inhoud. Voor mij is Susan Nell een heldin, omdat ze erin is geslaagd om het het trauma dat haar leven had kunnen verwoesten juist iets positiefs te doen. En die kracht door te geven aan andere slechtoffers. Alleen daarom al: grote bewondering.

woensdag 23 november 2016

Cosy mysteries - zaligheid in boekformaat!

De laatste dagen voel ik me een beetje rillerig, trillerig, snotterig en zelfmedelijden-opwekkerig. Je kent het wel, van die momenten dat het kiezen van een tube tandpasta al een te zware mentale opgave is, en je steevast de lift neemt in plaats van de trap. Niet de ideale mindset voor wereldliteratuur dus.

Gelukkig kan een mens dan rekenen op de gilde der boekenbloggers. Want voor elke situatie valt er wel een goed boek te bedenken. In dit geval, lang leve Anna, die me lang geleden al de Cosy Mysteries aanraadde voor momenten van zelftwijfel, depressie of algeheel onbehagen. Ik zorgde dus dat ze voorradig waren en dat was maar goed ook, want wat heb ik ervan genoten! Deze boeken bevatten namelijk zo ongeveer alles wat ik leuk vind:
  • Het Britse platteland
  • De jaren vijftig
  • Excentrieke, lichtgestoorde dorpsbewoners
  • Krakkemikkige en toch chique kastelen
  • Een klein meisje dat volwassenen te slim af is
  • Beschaafde moorden (geen schokkend sadisme of rondvliegende schedelfragmenten)
  • Spitse, ironische humor

Flavia De Luce, 11 jaar en hoogbegaafd, lost op eigengereide wijze moorden op. Ze doet experimenten in haar laboratorium en maakt het de volwassenen knap lastig. Af en toe slaat haar fantasie op hol, en dat zorgt er juist voor dat ze de ware toedracht achterhaalt. Ondertussen heeft ze ook nog af te rekenen met hopeloos vervelende zussen, een warrige vader, en de meest vreselijke gerechten die de huishoudster voorschotelt. Voeg daarbij rampen als een gesloten bibliotheek en een gestolen fiets en u merkt het vanzelf: dit is ontspanning van de bovenste plank!

O, het was heerlijk toeven de voorbije dagen. Met kat en kop thee onder een dekentje. Veel meer heeft een mens niet nodig. Dit mens in elk geval niet. Nu. Op dit moment. De wereldliteratuur kan wachten, Flavia gaat nu even voor!

PS. De enige concurrentie kwam van een ander, gelijkaardig product (met uitzondering van de moorden dan): de serie Call the Midwife. Jaren vijftig, Brits, humor,... ook heerlijk om bij weg te dromen in geval van malaise!

vrijdag 11 november 2016

Vlam in de Sneeuw - ontroerende liefdesbrieven van Ingrid Jonker en André Brink

In tijden van mails, appjes en SMSjes is het ineens heel bijzonder: een brief! Een handbeschreven vel dat rechtstreeks van de schrijftafel naar jou is gevlogen. Zo'n brief lees je met aandacht. Langzaam, terwijl je voorzichtig de bladzijden omdraait. En natuurlijk kan je niet zomaar met een emoticon antwoorden, maar moet je zelf op zoek gaan naar mooie woorden en pakkende zinnen. En een mooie vulpen, uiteraard.

Dat ik het brieven schrijven echt wel mis, merkte ik bij het lezen van deze fantastische bundel. De echtgenoot kwam ermee aanzetten op onze huwelijksverjaardag en ik was er weken mee zoet. Daarom was het hier dus zo stil de voorbije tijd. Ja beste mensen, dit boek werkte verslavend en nu het uit is mis ik het nog steeds.


Dit boek liet me intens meekijken in het leven van twee schrijvers. André Brink ontdekte ik eerder dit jaar als auteur van Een ogenblik in de wind. Rond zijn 30ste ontmoette hij Ingrid Joncker, een dichteres. Het was een coup de foudre, en hoewel beiden een relatie hadden besloten ze elkaar te schrijven en zoveel mogelijk te zien.

Aanvankelijk staan de brieven bol van de verrukking om elkaar. Ze prijzen elkaars werk, blikken zonder blozen terug op hun liefdesspel en doen elkaar grote beloftes: eens zullen ze samen zijn en een huis delen.

Geleidelijk aan komen er barstjes. Ontmoetingen waar ze lang naartoe leven monden uit in ruzies en verwijten. Ze bekennen schuld, herzien de afspraken (alleen genieten van die enkele momenten, verder geen verwachtingen) en blijven tegelijk hunkeren naar een echte relatie met elkaar. Verwarrend en emotioneel vast niet makkelijk om te dragen.

We weten allemaal hoe het afliep. In zijn laatste brief gaf André toe dat hij met een ander het bed deelde. Ingrid, die al in een instelling was opgenomen, pleegde twee weken later zelfmoord. Je voelt dat aankomen in het boek (dat wil zeggen: met de kennis van achteraf: je merkt in elk geval dat ze langzaam steeds somberder wordt en wanhopig haar best doet om een vrolijke toon aan te slaan).

Emotioneel dus echt wel pittig dit boek. En tegelijk zoveel meer dan een dramatische  liefdesgeschiedenis. Want wat een schrijfplezier spat er van de bladzijden. En hoe leuk is het om over de schouder van getalenteerde literatoren mee te kijken. Je leest hoe ze worstelen, twijfelen aan zichzelf en dan weer in een flow raken. Hoe ze commentaar geven op elkaars teksten, elkaar mooie zinnen van anderen terugsturen en verrukt kunnen raken over één woord. Prachtig.


Een echte aanrader dus, dit boek. Ideaal voor de donkere avonden die er nu aankomen. Een vleugje Zuid-Afrikaanse warmte komt dan beslist van pas.

woensdag 2 november 2016

Een prachtig boek over een geweer, een koe een boom en een vrouw

Voor mijn werk moet ik regelmatig mensen interviewen. Vaak begint dat dan met een lijstje vol vragen, die ik allemaal zou willen bespreken. Maar als het gesprek begint, verdwijnen die voornemens al snel naar de achtergrond. Geboeid laat ik me meeslepen door de ander, samen springen we van de hak op de tak en verkennen nieuwe horizonten. Om dan bij het naar huis rijden te voelen: ja, ik ben weer een beetje rijker geworden.

Dat soort van gesprekken, die meanderen, versnellen en vertragen op onverwachte ogenblikken, vormen de kern van dit prachtige boek van Meir Shalev. Ook hier is de aanleiding een duidelijke vraag; een jonge historica wil immers achterhalen wat er gebeurde in een klein Israëlitisch dorpje in de jaren dertig. Haar gesprekspartner, de lerares Roeta Tavori steekt van wal.

Al snel gaat het niet meer alleen over het verre verleden, maar ook over Roeta zelf en de mannen in haar leven: haar grootvader, haar zoon en haar echtgenoot. Drama en humor gaan op wonderlijke wijze hand is hand en prachtige beelden duiken op.

De opbouw is bijzonder. Aanvankelijk krijg je snippers verhalen, korte parabels, stukjes interview. Gaandeweg ontdek je verbanden en groeien al die fragmenten samen uit tot een hartverscheurend verhaal. Voor sommige details moet de lezer tot het einde wachten. En dat levert heel verrassende nieuwe perspectieven op: heel knap!

Dit is een warm boek, over vriendschap en liefde, leed en vergeving. Maar vooral een ode aan het vertellen. Schuif dus mee aan de keukentafel van Roeta, nip van haar straffe koffie en laaf je aan haar wonderlijke verhalen over het leven in een klein dorp inde twintigste eeuw. Wedden dat het naar meer smaakt?

Dank dus aan Marlies, die me dit boek uitleende en samenzweerdering sprak: "Jacqueline dit moet je echt lezen". Ik heb ervan genoten!

zaterdag 15 oktober 2016

En als de avond valt? Dan is er muziek!

Kazuo Ishiguro zegt u misschien weinig. Hij is de auteur van het prachtige The remains of the day. En daarmee weet u meteen dat we hier te maken hebben met Britse klasse, verstilling en prachtige personages. In zijn verhalenbundel Nocturnes is dat niet anders.

We reizen af naar Venetië, we verblijven in een buitenissig hotel in Hollywood en wandelen in de Schotse heuvels. Telkens ontmoeten we er mensen die op zoek zijn naar liefde, of er juist voor weglopen. Dat leidt tot hilarische situaties, bitterzoete momenten en heel veel mooie beelden. De kracht van muziek en de tragiek van de schemering vormen de rode draad in alle verhalen.

De personages zijn divers. Er zitten zwijgzame types tussen, woordwatervallen, muzikanten vol passie, diva's met streken en gehaaide zakenmannen. De zonsondergang doet hen mijmeren over het leven dat was en de toekomst die lonkt.

Meer verklappen is zonde. Maar neem het van mij aan: dit is grote klasse. Een rasverteller die je elegant bij de hand neemt, die je laat dromen én die je ook nog eens aan het denken zet.

Dit soort boeken kom je niet vaak tegen. Wees er dus zuinig op. Neem de tijd. Grinnik en pleng een traan. Want één ding is zeker: deze verhalen laten je niet onberoerd.

zondag 2 oktober 2016

José Saramago, De stad der blinden

Het gebeurt op een doordeweekse dag. Je staat voor een stoplicht en plots wordt alles wit. Automobilisten toeteren verontwaardigd als je uitstapt, op de tast. Gaandeweg zijn er nog mensen die door zo'n vreemde blindheid worden overvallen. De oogarts, de man die je naar huis bracht, de buren...raken allemaal besmet. Het lijkt wel een epidemie.

De overheid komt in actie en brengt alle blinden naar een sanatorium. Iedereen gaat mee, ook één ziende vrouw die haar echtgenoot niet in de steek wil laten. Wat zij de daarop volgende weken te zien krijgt, tart alle verbeelding. Het kleine laagje beschaving is snel verdwenen. De blinden laten zich gaan, op alle vlakken. Machtspelletjes, misbruik, afpersing en geweld zijn aan de orde van de dag. En er vallen doden.

Aangrijpend, verontrustend en hallucinant vond ik dit boek. Het confronteerde me genadeloos met het slechte in de mens. Als je moet vechten voor je dagelijks brood is er weinig ruimte voor beleefdheid. Als men je vrijheid ontneemt, neem je ook anderen te grazen.

Het werd zo erg dat ik bij tijden niet verder lezen kon en ik heb het boek dan ook een dag of drie ontweken. Ik las het toch uit, omdat ik wilde weten of er nog hoop was.

Die hoop komt van de literatuur. Verschillende personages houden zich staande door te schrijven of door voor te lezen. Verhalen helpen hen een sprankeltje menselijkheid te bewaren of terug te vinden.

En dan op het einde, die zin: "Waren we niet allen ziende blind?".

zondag 25 september 2016

Gij Nu - Griet Op de Beeck

Ook in schijnbaar banale levens zijn er momenten waarop de tijd verdicht. Ogenblikken waarop zich een keuze aandient, waarop het leven plots een andere wending neemt, waarop soms onbedoeld dingen in gang worden gezet, of juist voorgoed stilvallen.

Griet Op de Beeck laat ons in vijftien verhalen getuige zijn van zo'n kantelmoment. Er zijn personages die heel bewust kiezen voor een andere draai en daar ook in slagen. Anderen moeten op hun stappen terugkeren, aarzelen te lang, of ontmoeten hindernissen. Er zijn er die ongewild een keerpunt veroorzaken en dat een leven lang meedragen, terwijl anderen juist heel makkelijk over een dramatische gebeurtenis heenstappen.

Hoe het ook zij, elk personage nodigt uit tot empathie en vaak tot sympathie. Het doet je nadenken over de keerpunten in je eigen leven, ook de afslagen die je hebt gemist.

Ik merkte dat elk verhaal het waard was om even te bezinken. Dus: even het boek dichtslaan, een pauze inlassen en je opladen voor het volgende verhaal. En dat dan weer heel bewust en vol aandacht lezen, tot je vol spijt weer afscheid moet nemen van het personage. Want hoe dan ook ben je een beetje van hem of haar gaan houden.

Zo zijn korte verhalen vast bedoeld. Lezen dus. Gij nu!

zaterdag 17 september 2016

Maan en zon, Stefan Brijs

Onderwijs kan de wereld redden! Kennis en vaardigheden helpen een mens immers vooruit. Geven hem handen en voeten waarmee hij omhoog kan klauteren, een beter leven tegemoet. Althans, dat hopen we.

Maan en zon confronteerde me met het feit dat dit allemaal niet zo makkelijk gedaan is als gezegd. Want generatie-armoede, domme beslissingen en het blinde noodlot gooien roet in het eten. En dan lijkt het beklimmen van de sociale ladder ineens een onmogelijke opdracht.

Dit boek is een een monoloog van broeder Daniël, een priester die op Curaçao zijn uiterste best doet om kinderen aan een betere toekomst te helpen. Hij vat bijzondere sympathie op voor Max, zoon van de flamboyante taxichauffeur Roy. Een jongen met een goed stel hersens en doorzettingskracht. Via Daniël zien we hoe Max opgroeit, tegenslagen krijgt en zelf vader wordt.

Het loopt allemaal niet zoals gedacht en broeder Daniël begint aan zichzelf te twijfelen.  Heeft hij Max niet zozeer willen vormen als wel ver-vormen, en heeft hij daar wel goed aan gedaan? Waren zijn adviezen niet te idealistisch? Is hij naïef geweest, of heeft hij kansen gemist?

Aan u om te oordelen. Dit boek heeft me diep geraakt. Een klein verhaal, met prachtige personages en een levensles om u tegen te zeggen. Echt een aanrader.

zondag 4 september 2016

Martin Michael Driessen, Rivieren

Waterstromen zijn levendige linten die landschappen doorkruisen. Ze scheiden en verbinden oevers, landen en mensen. Ze beginnen klein, groeien uit en storten zich uiteindelijk vol overgave in de schuimende zee. Doorheen heel de geschiedenis fascineren ze mensen. Zij willen de rivieren temmen, de waterkracht voor eigen nut aanwenden, zich met de stroom laten meevoeren of juist dammen opwerpen. Maar, of je nu bruggen bouwt of opblaast, uiteindelijk blijven rivieren grillige wezens, vreemde combinaties van vruchtbaarheid en vernietigingskracht.

In deze bundel zijn drie verhalen opgenomen over drie rivieren. Maar vooral over de mensen wiens leven door de loop van het water wordt bepaald. In het eerste verhaal is dat een acteur op drift. Het tweede voert ons mee met vlotters die meereizen met boomstammen. In het derde verhaal is de rivier de grens tussen twee domeinen, die twee families generaties lang uiteendrijft.

Dit boek werd door velen erg aangeraden, en kon me desondanks maar ten dele bevallen. Zeker, het bevat vele mooie beelden, prachtige mensen en boeiende stroomversnellingen. Het wemelt van de mooie meanderende zinnen en het bruist en kolkt van taal.

Maar het mist anderzijds ook wat diepgang, en het sleept niet altijd mee. Tot die conclusie kwam de leesclub ook. We hadden genoten van het ene verhaal, terwijl het andere ons juist afstootte. Blijkbaar kon dit boek de echtgenoten meer bekoren, en de term "mannenboek" viel zowaar. Terecht of niet? Dat laten we aan u over. Scheep in, reis mee, en laat me weten welke rivier u het meest aan het hart ligt.

zondag 28 augustus 2016

Dit is mijn hof, Chris De Stoop

De tijden veranderen, genadeloos. Waar eeuwenlang geboerd werd op polderklei, rukt nu de haven op. Dorpen worden ontruimd, nieuwe betonnen dokken komen ervoor in de plaats. Meestal dan, want in andere gevallen ruilt men weidegrond en akkers in voor natuurcompensatie, opdat zeldzaam gedierte weer alle ruimte krijgt. Mooi, mooi, denk je als stadskind dan al snel. Maar dit ecocentrisme gaat in de praktijk vaak erg ver. Onder het mom van natuurontwikkeling moet erfgoed wijken. Chris De Stoop vertelt welke grote sociale gevolgen dit heeft.

Na de dood van zijn broer krijgt hij de opdracht diens boerenbedrijf op te doeken. Bovendien moet hij zorgen voor zijn moeder die in een rusthuis wegkwijnt van heimwee naar de polder. Hij neemt zijn intrek in de lege boerderij, registreert het verval en mijmert over vervlogen tijden. 

Maar hij kijkt ook verder. De Stoop spreekt met dorpsbewoners over de zware druk van regelgeving en controledrang op het boerenbedrijf. Ook natuurbeheerders hebben last van bureaucratie. Het is schrijnend om te lezen hoe een kwaliteitszorg van tellen en meten ook hier  mensen in een kortzichtige logica doet belanden. Streefcijfers behalen, daar draait alles om, en dan moet je soms de vossen die je zo zorgvuldig hebt uitgezet ook weer neerknallen.

Dit boek is een zorgvuldig afscheid van een manier van leven, die eeuwenlang betekenis en waarde heeft gehad. Loslaten kan pijnlijk zijn, zeker als wat ervoor in de plaats komt niet echt zinvol lijkt. De Stoop schetst daarbij een prachtig, maar ook heel nostalgisch beeld van het schitterende boerenleven. De realiteit zal harder geweest zijn dan dat.  

Maar dit boek is toch vooral een aanklacht. Tegen hedendaags natuurbeheer die de mens vergeet. Het doet je nadenken over de vraag of het doel de middelen wel altijd heiligt.

zaterdag 20 augustus 2016

Léés dit boek! 'N ogenblik in de wind - André Brink

Zuid-Afrika in de achttiende eeuw. Een jonge vrouw reist mee met haar man, een ontdekkingsreiziger. Midden in de wildernis gaat de wetenschapper een vogel achterna, en keert niet meer terug. De vrouw blijft moederziel alleen achter bij het kampvuur. Een slaaf op de vlucht ziet haar en besluit haar te helpen om terug te keren naar de Kaap.

Deze twee mensen maken een voettocht door de wilde natuur. Ze ontmoeten schoonheid en hindernissen en mijmeren over hun leven. Waar ze elkaar aanvankelijk enkel kunnen zien als "de ander" en de mentale afstand onoverbrugbaar lijkt, groeien ze naar elkaar toe. Wat volgt is een pijnlijk mooi liefdesverhaal. Het is dan ook een onmogelijke combinatie. De vraag is, wat haalt uiteindelijk de overhand: de liefde tussen hen, of de cultuur waarin ze zijn opgegroeid?

Dit is een prachtig boek over een grote trektocht. De auteur verbindt elementen uit de natuur met de herinneringen van de hoofdpersonages. Zo leert de lezer meteen heel wat bij over de ontwikkeling van Kaap de Goede Hoop en de cultuur van de Nederlanders die daar waren neergestreken. Tegelijk is het een scherpe aanklacht tegen apartheid en slavernij.  De boeken van André Brink waren lang verboden in Zuid-Afrika.

Zelden sleepte een boek me zo mee. Nu, een week later, heeft het verhaal me nog steeds niet losgelaten. Geen enkel ander boek bevalt me tot nu toe, ik leg alles lusteloos weg. Wat was het heerlijk om zo in een verhaal te kunnen verzinken. Dit boek is volgens mij echt een heruitgave waard.

PS. Een boek als dit zou ik nooit zelf kiezen! De titel alleen al en dan die seventies kaft! Hoe komt het dan dat ik er toch aan begonnen ben? Ik heb het tijdens een boekenruilfeest aangenomen omdat de vorige eigenaar er zo lovend over sprak. Zij had het boek op de middelbare school moeten lezen en het was altijd blijven hangen. Onlangs herlas ze het en was opnieuw meegesleept. En, inderdaad, ze had volkomen gelijk!

Ik kan dan ook maar één ding zeggen: léés dit boek! Zoek het op rommelmarkten of in oude bibliotheken. Of kom het bij mij lenen. Je zal het je niet beklagen!

maandag 15 augustus 2016

Merijn de Boer, 't Jaghthuys

Een verlaten landhuis. Een moeder. Een volwassen zoon. Binnert ontmoette in zijn leven slechts 16 mensen, en dan belt nummer 17 aan...

Vera is seksueel zorgverlener voor mensen met een mentale beperking. Ze dacht dat ze alles zo ongeveer wel had meegemaakt. Maar dit is geen gewone cliënt. Binnert is hyperintelligent én heeft het lichaam van een topatleet. Kortom: Vera is verloren. Ze wil hem hebben! En dus moet ze een manier vinden om hem bij zijn moeder weg te halen.

t Jagthuys is een adembenemend verhaal, dat ik moeilijk weg kon leggen. (Ik ben zelfs net voor het einde bewust even een wandeling gaan maken, om het leestempo te breken) Boeiend is vooral hoe de grens tussen gekte en normaliteit wordt opgerekt. Want, wie is nu eigenlijk gestoord in dit boek? Is Binnert wel echt zo vreemd? Is zijn moeder overbeschermend? Of is Vera ten prooi gevallen aan een niets ontziende waanzinnige verliefdheid?

Heel wat vragen blijven onopgelost. En wat mij betreft is dat toch een beetje jammer. Het einde van het boek is zeker niet het beste deel. Maar wat een leeservaring onderweg daarheen! Alleen daarvoor zou ik al uitroepen: mensen, lees dit boek!

zaterdag 6 augustus 2016

De verwarde Cavia, Paulien Cornelisse

Mijn nieuwe vriendin heet Cavia! Ze doet iets vaags in de communicatie en houdt erg van paperclips. Ook ordent ze met vreugde punaises en mappen. Haar wildste hobby bestaat uit het googelen van ziektesymptomen op het internet. Tijdens werktijd uiteraard.

Cavia liet me kennismaken met haar team. Zo is daar de overenthousiaste Roy, de ambitieuze Stella, de licht depressieve Anna-Beth, en natuurlijk Ruud, de teamleider, die zijn medewerkers steevast met "rakkers" aanspreekt.

Samen met dit zootje ongeregeld neemt Cavia deel aan een niet bijster productieve workshop timemanagement (met post-its!) en gaat ze op "heidag" om te brainstormen en "punten op de horizon te zetten." Zelf ontdekt ze het effect van een uitdrukking als "oppakken" of "strategische projectie", ja, ja!

Een heerlijk boek dus, zeker voor een organisatie-adviseur (want ja, zelfrelativering is nooit weg, ook in mijn beroep) Tijdens het modereren van de volgende "denkdag" of beleidsplanning-event zal ik met weemoed terugdenken aan het lot van Cavia en de haren.

Misschien lees ik dan gewoon wel een stukje voor!

zondag 31 juli 2016

De leesclub leest: Siddhartha van Herman Hesse

In een sombere wereld is een beetje flower power nooit weg. Daarom lazen wij Siddhartha, zo ongeveer de bijbel van de hippiegeneratie. Of dit werk de actualiteitstoets doorstond? Moeiteloos! Want ook voor zoekende zielen van vandaag biedt dit verhaal een bron van inspiratie.

Siddhartha is immers zelf een rusteloze ziel, die zich afvraagt hoe hij zijn leven zin en balans kan geven. Zijn weg leidt langs ascetische bedelaars, inspirerende denkers, de liefde en de materiële welvaart. Rust vindt hij uiteindelijk bij de rivier. En bij de veerman, een geweldig personage dat de kunst verstaat om echt te luisteren, zonder oordeel, wens of sturing. Je niet verzetten tegen de stroom van gebeurtenissen en openstaan voor wat gebeurt: daar draait het om.

De leesclub was het eens: dit is een bijzonder boek, vol prachtige citaten die het verdienen herlezen te worden. Het verhaal van vallen en opstaan sprak ons bijzonder aan. Siddhartha is geen supermens die een foutloos parcours aflegt, maar iemand die zoekt, faalt en weer verder gaat. Hij ontdekt dat wijsheid geen kennis is, maar eerder een levenshouding, en dat was voor ons echt iets om verder over na te denken.We waren ook onder de indruk van zijn stellig verzet tegen een "leer". Wijsheid kan je niet doorgeven, maar moet ieder zelf weer ontdekken, is het motto. 

Wellicht klinkt dit allemaal wat zweverig, maar dat komt dan omdat ik het niet zo goed kan verwoorden als Hesse. Laat ik dus eindigen met een zin van hem:

"Zoeken betekent een doel hebben. Maar vinden wil zeggen: vrij zijn, openstaan, 
geen doel hebben"

PS. Deze editie heeft een voorwoord van Paulo Coelho, dat ook de moeite waard is om te lezen. Hij vertelt hoe dit boek hem levenskracht gaf toen hij als jongeman in de psychiatrie was opgenomen. Moedig en mooi!

maandag 25 juli 2016

Kate Summerscale, Het opzienbarende verhaal van Robert Coombes



Zijn kinderen in se slecht, en moeten zij worden opgevoed tot het goede? Of, zijn het nobele, onschuldige wilden, die juist door de omgeving worden verpest? Voer voor menig ideologische discussie, maar ook inzet van een rechtszaak. Want, hoe viel te verklaren dat de dertienjarige Robert Coombes zijn moeder vermoordde, en met ijzige precisie dit geheim tien dagen lang verborgen hield?

Het proces tegen Robert Coombes was één van de meest mediagenieke rechtbankdrama's uit de negentiende eeuw. De krantenlezers smulden ervan! Was Robert toerekeningsvatbaar? Kende hij wel het verschil tussen goed en kwaad? En wat was de invloed van de penny dreathfulls, de gewelddadige jongensboeken die hij las? In grote getale kwam het publiek opdagen om deze vragen beantwoord te zien.

Kate Summerscale ontrafelt het verleden op een bijna klinische wijze. Ze citeert uit de bronnen, en plaatst de feiten in een historisch verantwoorde context. Haar taal is droog en zakelijk, soms te. Ik miste wel een analyse, of een hedendaagse blik op het gebeuren. Maar de parallellen dringen zich hoe dan ook op en doen de lezer meer dan eens grijnzen van verbazing.

Kate volgde ook Roberts spoor nadat het vonnis was geveld en de kranten zich op nieuwe sensaties stortten. Hoe ging het verder met de jongen? Maakte hij nog iets van zijn leven? En zo ontdekte ze een verhaal dat bijna te mooi is om waar te zijn. Hoedje af dus voor Robert en voor de magistrale zoektocht van Summerscale.

(PS: en dan te weten dat ik dit boek bijna niet had gekocht, wegens een in mijn ogen veel te lelijke kaft. En ik word natuurlijk wel in het openbaar met boeken gespot! De echtgenoot vond dit argument dermate belachelijk, dat ik alle ijdelheid liet varen en dus met veel genoegen dit boek heb gelezen!)

donderdag 14 juli 2016

Günter Grass, Mijn eeuw

Men neme een eeuw. Honderd jaar vol breuklijnen en verschuivingen. Tien decennia vol kleine gebeurtenissen en wonderlijke uitvindingen. Dan scherpt men zijn pen, dopt deze in de inkt (sepia voor dat tikje patina) en schrijft voor elk jaar één verhaal.

Zo belandt de lezer voor een radiotoestel en draait aandachtig luisterend aan de knop. Flarden gesprekken zweven voorbij. We horen ongeruste moeders zuchten over hun kinderen (die zich ontpoppen tot nazi, punker of terrorist). Jonge meisjes proberen de charleston onder de knie te krijgen.  Oude heren blikken vol weemoed terug op hun heldendaden in de sport of op het slagveld. We beluisteren enthousiaste commentaren over de komst van de Zeppelin, de TV of en de stohoed, terwijl andere stemmen verbitterd terugblikken op de fouten die ze hebben gemaakt. Voor de fijnproevers spon de auteur af en toe een dun draadje tussen de verhalen. Een klein verbindingslijntje om te laten zien dat de mens nooit zoveel verandert.

Samen met Günter op reis door de turbulente twintigste eeuw. Een uiterst boeiende rit. Zij die de Duitse geschiedenis minder in de vingers hebben (ik beken), missen hier en daar een knipoog. En naar het einde toe neemt de heer Grass iets te vaak zelf het woord, wat jammer is. Maar verder een prachtig boek.

Leesvrienden, vertel mee eens, welk ander boek van Grass moet ik zeker eens lezen?

dinsdag 12 juli 2016

Tussendoor: zomerlijstje voor Bieke en Ann

Net voor de zomervakantie van start ging, vroegen Bieke en Ann mij om leestips. Dat kan gebeuren als je een boekenblog hebt, natuurlijk. Omdat beide dames elkaar goed kennen, en naar ik meen ook gedeelde interesses hebben, bedacht ik voor hen een gezamenlijk lijstje.

Vooraf nog even: kiezen is hartverscheurend. Want: het betekent onherroepelijk verliezen. Voor dit lijstje nam ik  mijn eigen boekencollectie als uitgangspunt. En dat levert dan de volgende tips op:

Philippe Claudel, Geuren: een prachtig boekje vol kleine verhaaltjes; telkens is een geur het uitgangspunt. Niet alleen kaneel en sinaasappel passeren de revue, ook de geur van haarlak, mist en zelfs tweetakt blijken prachtige verhalen met zich mee te dragen; A la recherche du temps perdu, maar dan in een poëtisch, hedendaags jasje. Om met kleine beetjes van te smullen!

Irvin Yalom, Eendagsvlinders. Bieke en Ann zijn fantastische luisteraars! Zij weten dat een inspirerend gesprek begint met oprechte aandacht en goede vragen. Yalom weet dat ook. In dit boekje vertelt hij over tien cases uit de psychotherapie. Hij laat ons over zijn schouder meekijken en ervaren hoe hij met zijn cliënten omgaat. Sommige verhalen zijn tragisch want gaan over ziekte en dood, andere hebben dan weer een humoristische of melancholische toets.  Inspirerend.

Tom Lanoye, Sprakeloos. Dit boek las ik heel lang geleden, nog voor er van de theetante sprake was. Het blijft één van mijn absolute favorieten. Een fantastische mix tussen humor en tragiek. Met heel wat Sint-Niklase couleur lokale. Hartverscheurend en relativerend tegelijk. Zoals het leven zelf (maar dan gevat in een prachtige taal)

Pascal Mercier, Nachttrein naar Lissabon. Wat als je er van de ene op de andere dag de brui aan geeft? Op de trein stapt naar een onbekend oord, met het vaste voornemen eens écht goed na te denken over wat je leven zinvol maakt? Een boek vol schitterende gedachten en inspirerende quotes. Ik nam mezelf voor het om de vijf jaar te herlezen. En ik zie nu dat het over twee jaar alweer zover is!

David Grossman, Vrouw op de vlucht voor een bericht: Een moeder maakt een lange voettocht door Israël. Onderweg denkt ze na over hoe haar leven is gelopen. Herinneringen aan oude vrienden, fijne momenten en klein geluk overvallen haar. Inspirerende ontmoetingen voegen nieuwe betekenissen aan haar geschiedenis toe. Loopt deze vrouw weg van de realiteit, of maakt ze een omweg naar een gebied waar ze niet wil zijn? Blijkbaar schreef ik geen recensie over dit prachtige boek, misschien toch nog eens doen?

Zo, Bieke, Ann en andere leesvrienden! Een klein maar fijn lijstje. Beschikbaar voor uitleen, voor- en nabespreking mogelijk bij een kop thee in de tuin. Van harte welkom deze zomer!


zondag 10 juli 2016

Aminatta Forna, Het huis met de schaduw

Covers van boeken kunnen zo misleidend zijn. Want denk je bijvoorbeeld van deze. Ik geef je even tijd om na te denken ....

Wat dit beeld bij mij oproept is het volgende: een Britse dame met klasse en een voorliefde voor Earl Grey, koopt een idyllisch vakantiehuisje in de Provence. Ze ontmoet pittoreske dorpsbewoners en na enige komische verwikkelingen sluit het verhaal af met een teaparty en wie weet zelfs een nieuwe liefde.

Kortom beste mensen: not my cup of tea! Waarom ik dit boek dan toch gelezen heb? Omdat ik Aminatta Forna ondertussen ken en weet dat wat zij schrijft bijzonder lezenswaardig is.

Dit boek gaat inderdaad over een Britse die een vakantiehuis koopt. Niet in de Provence maar in Kroatië. De dorpsbewoners zijn knorrig en pas na een hele tijd blijkt waarom. Forna schrijft met grote aandacht over de burgeroorlog uit de jaren negentig. Over hoe snel het kan ontsporen, en hoe mensen die een leven lang buren waren elkaar genadeloos afmaken. Hoe kan je daarna verder leven met elkaar? Is er plaats voor vergeving? Of overheerst de verdoving en het ongeloof?

Een bikkelhard boek over een stuk Europese geschiedenis dat we al bijna vergeten waren. Een verhaal om klein en stil van te worden.

zondag 3 juli 2016

Claudel: De boom in het land van de Toraja

Als je krant het nieuwe boek van Claudel "oeverloos gebabbel" noemt, dan komt dat hard aan. Want het neersabelen van helden doet altijd pijn en noopt een mens tot actie! Dus fietste ik door de regen naar de boekhandel, zette een kop thee en ...genoot met volle teugen.

Dit is een boek over ouder worden, over de dood en over loslaten. Claudel mijmert hierover aan de hand van sterke beelden en intense momenten. Hij observeert en associeert. Die overpeinzingen rijgt hij aan elkaar met een klein verhaal over de dood van een vriend en een nieuwe liefde. Het contrast tussen afscheid en ontmoeting is vlijmscherp en tegelijk ontroerend zacht.

Het lezen van dit boek is alsof je met een vriend op een zomeravond naar de krekels luistert. Hij vertelt je met zachte stem over zijn zoektocht. En dan zwijgen jullie en kijken naar de sterren.

Oeverloos gebabbel? Och ja, zoals het ruisen van de oeverloze zee.

zondag 26 juni 2016

3 toppers en een flopper

De voorbije maanden doorploegde ik vakliteratuur, reflecteerde over mijn kwaliteiten als procesbegeleider en schreef een "proeve van bekwaamheid". De blog verdween op de achtergrond. Maar de leesvreugde bleef! Bij deze deel ik graag nog even de highlights van wat ik sinds februari aan literatuur verorberd heb.

1. Zuiverheid van Jonathan Franzen

Een dikke pil, die blijft verrassen en verbazen, al moest ik wel even door een taaie passage heen bijten! Franzen is geniaal als analist van deze tijd. De wondere wereld van het internet en de hypocrisie van de authenticiteit neemt hij genadeloos onder de loep. Met minder humor dan zijn vorige boeken helaas, wel met evenveel vertelplezier. En zowaar met sociale personages, al hebben ze allemaal een barstje. Elk deel vertrekt vanuit een ander personage, en voegt een toekomst of een verleden toe. Ja hoor, ik blijf fan!






2. Zeven minuten na middernacht van Patrick Ness

Een moeder sterft en een jongen van dertien moet alleen verder, alleen hij weigert det onder ogen te zien. Hulp komt uit zeer onverwachte hoek: een boom vertelt hem intrigerende verhalen over genezing, de kracht van het leven en loslaten. Een duister, ietwat bitter boek, vol puberleed. heel puur en met sterke wortels in oude verhalen. Meer dan de moeite van het lezen waard. En de traan op het einde? Die smaakte zelfs zoet!

Ik kreeg deze tip van een professionele verteller die van bomen houdt. En ik kan me helemaal voorstellen dat dit een verhaal is naar zijn hart!




3. De menselijke conditie van Hannah Arendt

De leesclub raakte in de ban van Hannah en las met grote bewondering haar analyse van de maatschappij. Een boek van bijna 60 jaar oud, bleek razend actueel. Het veranderde mijn kijk op de maatschappij en de politiek voorgoed. Over het verschil tussen arbeiden, werken en handelen. Tussen politiek en maatschappij, openbaarheid en beslotenheid. Conceptueel uitdagend en met veel wijsheid geschreven. Een boek om nog vaak te herlezen, pen en papier bij de hand.






En de flopper? Dat was "Het smelt" van Lize Spit. Een boek dat de lelijkheid van de wereld genadeloos toont, terwijl ik een lezer ben die vooral schoonheid wil ontdekken. Toch las ik het uit, want het zit geweldig in elkaar. De spanningsboog is zo knap getrokken, dat ik ondanks alles wilde weten hoe het afliep. Hulde dus daarvoor, maar voor de rest gaat dit boek snel naar de boekenruil wat mij betreft!

zondag 28 februari 2016

De geniale vriendin – Elena Ferrante




Een zeemzoete soap voor de ene; voor de ander een treffende antropologische studie. Ja, de meningen liepen weer heerlijk uiteen tijdens onze laatste boekenclub. En dàt is nu juist zo fijn. Want anderen zien soms wat buiten je eigen blikveld valt. Zoiets is steeds verrijkend, zelfs al paste ik mijn mening (die van de soap) niet aan.

Maar waar gaat het over? De geniale vriendin is het eerste deel van een reeks die de lotgevallen van twee Italiaanse vriendinnen beschrijft. Lila en Elena wonen in dezelfde Napolitaanse wijk, waar ze begin jaren vijftig samen naar school gaan. Beide meisjes hebben een grote levenslust, een sprankelende geest en een grote wil om iets van het leven te maken. Elena mag voortstuderen, Lila niet. Hun levens groeien uit elkaar, maar raken steeds opnieuw met elkaar verweven. 

Een paar thema’s die tijdens onze bespreking aan bod kwamen:

De beslotenheid van een wijk

Het grootste deel van deze roman speelt zich af in één en dezelfde Napolitaanse wijk. De inwoners voelen zich sterk verbonden met elkaar. De grens van hun wijk is de grens van hun leven, zo lijkt het. Ieder heeft zijn of haar eigen rol in het gedeelde leven. En hoewel het evenwicht af en toe verschuift, de balans blijft zodat er schijnbaar niets echt verandert. Dat vonden we enerzijds heel mooi en warm, maar tegelijkertijd ook beklemmend. De druk van sociale conventies is zo wel erg groot, en dat blijkt ook uit het boek.

Het gewicht van het verleden

Speels groeien beide meisjes op in de wijk. Wonderlijk hoe hun fantasie zich vermengt met de realiteit. Tot het moment van inzicht komt. De Tweede Wereld Oorlog en het leed dat daarmee gepaard gaat, schuilt onder het vredige heden. Elke volwassene draagt deze last met zich mee. Tijdens een soort existentiële crisis  zien de beide meisjes dit en besluiten dat ze niet verantwoordelijk zijn voor dit verleden. Dat ze deze schaduw niet mee willen nemen, maar een nieuw leven vol lichtheid willen beginnen. Deze passage vond ik persoonlijk het meest boeiende in dit boek: het moment waarop de maskers afvallen en de bittere onderlaag zich manifesteert zal ik niet snel vergeten.

Het dreigende geweld

Het leven in de wijk is hard, er vallen klappen, letterlijk en figuurlijk. Kinderen lijden daaronder en willen het zo graag anders doen in de toekomst. Naarmate het verhaal vordert blijkt hoe moeilijk het is om niet in dezelfde val te trappen. Vooral de jongens transformeren angstwekkend snel van minzame broertjes tot maffiosi in de dop. Is daar dan niets aan te doen?

De relatieve vrijheid van de keuze

Lila en Elena maken andere keuzes in het leven. Of denken toch dat ze een vrije keuze kunnen maken. Lila opteert voor het huwelijk en doet dat heel eigenzinnig: door de keuze van haar man hoopt ze vrijheid te verwerven en een eigen leven te kunnen opbouwen. Helaas blijkt al snel dat ook dit huwelijk diep verweven is met het verleden en de sociale relaties in de wijk. Vrijheid is zeer relatief.

Ons oordeel

Ik zei het al: we raakten het niet eens. Er waren er die dit boek bijzonder graag lazen, die het meeslepend vonden en die door het verhaal werden geraakt. Deze sociale schets van een Italiaanse wijk deed sommigen terugdenken aan het magistrale La meglio gioventu

Ikzelf was minder opgetogen. Inderdaad, de belangrijkste historische ontwikkelingen zijn in het verhaal verweven en er zit meer dan eens een antropologisch laagje in de tekst, maar ik vond het vooral niet vooruitgaan. Ellenlang staat de auteur stil bij details en de vaart ontbreekt voor mij volledig. Waar me dit bij Knausgard niet stoort, was dat hier wel het geval. Ik vond het echt een tikje saai en langdradig en ook wel wat voorspelbaar. Ondanks de mooie momenten die erin zaten, ontbraken voor mij treffende beelden die me echt in het verhaal zouden hebben gezogen.

Kortom: dit boek zette me niet spontaan aan tot mijmeringen over het leven. Maar de boekenclub deed dat wel en liet me net even anders kijken naar dit verhaal. Zo kon ik toch een diepere laag ontdekken. En daar doen we het uiteindelijk allemaal voor!

(Ps. De methodiek volgt later deze week)