De Theetante

 Ook last van een uitpuilende boekenkast? Van stapels aangenaam leesvoer dat u ooit verblijdde, maar waarvan de kans dat u het gaat herlezen klein in? En niet koelbloedig genoeg om overtollige boekwerken bij de vuilnis te zetten? Organiseer dan een bookswap! Dat is een hippe benaming voor "boekenruilfeestje". In tijden van boekentillen nog amper vooruitstrevend, maar wel gezellig! Ondergetekende en haar bibliothecaris gingen u voor! Onze spelregels waren de volgende: Het resultaat van deze vrolijke oproep? Een tafel vol boeken, een buffet met heerlijke hapjes en urenlange gesprekken over lezen, cultuur en ander boeiends. Boekentips vlogen in het rond, lachsalvo's eveneens. Kortom: gezelligheid troef ten huize theetante. En toch, ... niemand durfde het eerste boek te pakken! Dus lanceerden we na een uurtje de eerste ronde: elke aanwezige mocht één boek kiezen. Uiteraard verliep dat ordelijk en harmonieus. Waarna zich nieuwe gesprekken ontvouwden tus...

Onze bibliotheek heeft de gewoonte boeken te labelen. Handig voor de klanten, denken ze waarschijnlijk, en makkelijk klasseren eveneens. Ik begrijp het, maar ik heb er moeite mee. En dus betrap ik mezelf dat ik zelden een gelabeld boek mee naar huis neem. En al zeker geen met dit teken erop: Want, dat zal wel weer moeilijk zijn, opstandig of juist erg pastelkleurig, ik weet het niet maar op de één of andere manier spreekt het begrip “vrouwenboek” me niet aan. Waarschijnlijk ook omdat er geen categorie "mannenboek" bestaat. Soit. Zoals u ziet belandde er vorige week toch zo’n boek op mijn leestafel. Per ongeluk eigenlijk. Of juist niet. Want van Aminata Forna las ik eerder al een geweldig boek en dus was ik nieuwsgierig. En terecht, want maanschaduw was opnieuw een bijzondere leeservaring. Forna is afkomstig uit Sierra Leone, en voor dit boek reisde ze terug om haar tantes te bezoeken. Oude dames met levenslust, een rijk verleden en een passie voor ...

Op zoek naar een eenvoudige formule die er telkens weer in slaagt een geanimeerde discussie los te weken? Dan is de klaag en jubelmuur iets voor u! Geen gedoe om allerlei spitante stellingen te formuleren, we beperken ons hierbij immers tot twee vragen: wat vond je goed aan het boek? wat vond je minder goed aan het boek (en had misschien beter anders gekund) Elke deelnemer schrijft zijn of haar antwoord op aparte post-its of kaartjes. Zo kan iedereen een bijdrage aan de discussie doen, niet alleen de "tafelspringers". Meerdere kaartjes invullen mag. De moderator verzamelt nadien alle antwoorden en gaat ze clusteren. En dan kan de discussie beginnen. Vorige week testte ik het uit met de junior leesclub die "Paper Towns" had gelezen. Ijverig gingen ze aan de slag, met dit mooie resultaat: De juniors waren het wel heel erg eens deze keer over wat er fijn was aan het boek (de autorit) en wat ze minder leuk vonden (het einde) en dus vergde het nog eni...

U weet het ondertussen, ik ga graag eens naar een museum. Voor de rust en de schoonheid, voor de inspiratie en de reflectie. Daar aanschouw ik dan schilderijen en probeer hun betekenis te analyseren, of het effect te voelen: raakt het me of niet?  Julian Barnes pakt het helemaal anders aan. Hij kijkt niet vooruit, maar juist terug. Mentaal plaatst hij het schilderij opnieuw in het rommelige atelier van de schilder. Die er ijsberend (en vloekend) omheen loopt, die schetsen verfrommelt en nieuwe kleuren uitprobeert. En die steeds opnieuw grenzen verlegt en nieuwe perspectieven toevoegt. Die terugkeer naar de materialiteit van het creatieve proces, van de artistieke worsteling, is de grote verdienste van Barnes’ blik. Hij beschouwt kunstenaars als vertellers die met grote omzichtigheid verschillende opties tegen elkaar afwogen. Welk moment uit het verhaal zouden ze stil zetten? Waar moet het accent op komen? Wat laten ze buiten beeld? In het adembenemende essay ov...

  Als stadsmens lijkt het me af en toe heerlijk eenvoudig: een dorp! Een kleine, overzichtelijke gemeenschap, waar de dingen vertrouwenwekkend hetzelfde blijven. Waar iedereen elkaar kent, en waar het drukke leven ver op de achtergrond raakt. Een oord waar mensen met weinig tevreden zijn. En waar met rimpels doorgroefde ouderlingen de ene wijsheid na de andere spuien. Misschien speelde een dergelijke nostalgische idylle ook in het achterhoofd van Karl Ove Knausgard toen hij als achttienjarige verhuisde naar een afgelegen gehucht. Een prachtige plek was het, aan een grillige fjord en met veel wilde natuur die uitnodigde tot lange wandelingen. Een klein dorp, met één school, één winkel en één café. En verder vooral niets. Een plek om tot rust te komen na een pubertijd die op z’n minst woelig was te noemen. Een hermetisch oord waar Karl Ove zich volledig kon wijden aan zijn levensdoel: schrijver worden. Knausgard heeft er inderdaad een aantal korte verhalen geschreven. ...

Hoe spreek je met de leesclub over de sfeer in een boek? Hoe kan je onder woorden brengen welke stemming het verhaal opriep of hoe het boek aanvoelde? Ga eens aan de slag met het beeldportret: een eenvoudig maar doeltreffend methodiekje. Verdeel de leesclub eerst in kleinere groepjes van 2 of 3 personen. Geef hen een blad papier en wat kleurpotloden, en natuurlijk een paar duidelijke opdrachten. Als eerste vraag: Wat als het boek een dier was, welk dier zou dat dan zijn (en waarom)? Het boek dat ik net uit heb zou ik omschrijven als een poedel. Een beetje pedant, en over het paard getild, maar tegelijk had het ook wel iets aandoenlijks. Het was beslist een aaibaar boek, al zaten er ook scherpe kantjes aan. Bij tijden was het zelfs grappig. Maar toch vooral een beetje teveel van het goede. De tweede uitdaging luidt: was als het boek een gerecht was? En waarom? Ik kies voor een chique cocktail met zo'n opschepperig olijfje erin. Zoet van smaak, maar met een pittige toe...

Vriendschap is als de liefde: onbesuisd. Onberedeneerd ook, want leg maar eens uit waarom het met de ene persoon wel goed klikt en met de andere niet. Doorgaans zijn daar amper objectieve criteria voor op te sommen. Ware vriendschap is een gevoel, een bevlieging of een mirakel, het is maar hoe je het bekijkt. Mijn vader placht vroeger al eens op te merken dat men de ware vrienden doorgaans slechts op één hand telt. Een boutade waar ik in mijn jeugdige overmoed uiteraard sterk tegenin ging. Ik was (en ben) immers een allemansvriend en heb een ruim netwerk aan kennissen. Ouder en wijzer geworden, weet ik nu dat hij gelijk had: de mensen waar het echt woordeloos mee klikt, en waarbij het niet erg is als er stiltes vallen zijn schaars. Er zijn niet veel vrienden waarbij je kwetsbaarheid niet uitmaakt en waar je –desnoods – met ongewassen haar op bezoek gaat. Die vrienden waarmee ik zelfs in een zwembad zou springen, zijn uniek, en dus moet je er zuinig op zijn! Over zo’n v...