Eendagsvlinders - I. Yalom



Goed luisteren is een kunst, een vaardigheid die niet veel mensen bezitten. Het is dan ook geen sinecure om een onbevangen toehoorder te zijn. Want een mens heeft nogal vaak de neiging goede raad te spuien, rake voorbeelden aan te dragen of pittige parallellen te trekken. En uiteraard is een spitsvondig tussenwerpseltje ook nooit weg. En zo draait tijdens het luisteren een intern motortje door, en als er een stilte valt, slaan we toe.

Of de verteller daar werkelijk iets aan heeft, is nog maar de vraag. Want die wil vooral zijn verhaal kwijt, en als het even kan doorpeddelen op zijn eigen gedachtenstroom. En dat is beslist lastig als de gesprekspartner er steeds nieuwe gedachten tussengooit. Ja, we weten het in theorie, en toch kunnen we het niet laten…

Want, beste mensen, goed luisteren, dat is een vak. Volledig aanwezig zijn bij de gedachten van de ander, dat lukt bijna niemand. Maar toch zijn er mensen die dat kunnen. Irvin Yalom is er zo eentje en in het boek Eendagsvlinders mogen we over zijn schouder meekijken. Fascinerend!

In dit boek laat hij ons kennismaken met tien patiënten, hoewel hij hen zelf niet zo benoemt. Verwacht geen zware psychoses, schizofrenie of andere moeilijkheden. Zijn gesprekspartners zijn mensen zoals u en ik, die even het Noorden zijn kwijtgeraakt. Ze hebben bijvoorbeeld te horen gekregen dat ze ongeneeslijk ziek zijn, een naaste van hen is gestorven of vervelende herinneringen uit het verleden blijven hen kwellen. Ook een aantal schrijvers met een writers block komen bij Yalom op bezoek.

In feite worstelen ze allemaal met hun eigen sterfelijkheid, met het gegeven dat ze slechts eendagsvlinders zijn. En bij Yalom vinden ze een luisterend oor. Wij kijken ondertussen mee in zijn brein. Wanneer stelt hij een vraag, en welke vraag is gepast op dat bepaalde moment? Zal hij informatie geven, of is een volledige aanwezigheid voldoende, vraagt hij zich af. 

Wat vooral mooi is aan zijn aanpak is dat hij gelooft in een holistische aanpak. Voor hem zijn mensen altijd meer dan een diagnose of een symptoom. Hij wil het hele plaatsje bekijken en via een socratische methode mensen zelf het antwoord laten vinden op hun vragen. Soms lukt dat tijdens een sessie al, maar er zijn ook gevallen bij waar pas jaren later blijkt welke impact zijn aandachtige luisteren heeft gehad.

Eendagsvlinders is een mooi en wijs boek. Met doorvoelde levenslessen die niet op een belerende, maar juist op een heel organische manier tot stand komen. Een fijne leeservaring over wat het is om mens te zijn, over kwetsbaarheid en uiteindelijk ook over het belang van verhalen.

Geen klassiek boek voor een leesclub, maar wel eentje waarover nog lang na te praten en te filosoferen valt. En dan wel goed naar elkaar luisteren hè?

LEESCLUBVRAGEN

  • Welk verhaal heeft je het meest geraakt (en wat zegt dat over jou)?
  • Wat staat symbool voor jouw jeugd?
  • Hoe moeilijk is het om oprecht en meelevend te luisteren?
  • “Je bent minder bang voor de dood als je ten volle hebt geleefd” Wat is dat dan, ten volle leven?
  • “je eigen kwetsbaarheid loslaten geeft rust” (oftewel: niet alles zien als een aanval op jezelf) op welke situaties is dat voor jou van toepassing?
  • Hoe moeilijk vind jij de gedachte dat je (maar) een eendagsvlieg bent?
  • “Als we het waarom van ons leven kennen, kunnen we overweg met elk hoe”
  • Beschrijf een doorsnee etmaal, wat zegt dat over jou?
Van Yalom las ik ook (met heel veel plezier) Het raadsel Spinoza

Reacties