Doorgaan naar hoofdcontent

Winterse stilte - Burial Rites van Hannah Kent

Dit is het dan. Wat we "het putteke van de winter" noemen. Het is koud en veel te donker. Ik mis de kerstboom. Opstaan is een hel. De voorraad kaarsen en waxinelichtjes slinkt zienderogen. En ik drink meer thee dan ooit. Dit zijn de dagen waarop je eigenlijk alleen maar in een stoel wil hangen en wil lezen. Een ideale context dus voor een pakkend winters boek. Op naar Ijsland.

Burial Rites

Niet dat het daar nooit zomer is natuurlijk. Niet dat daar de zon nooit schijnt. Maar in dit boek gaat het vooral over dat wonderlijke witte winterseizoen. De oogst is binnen en alles valt stil. De dagen zijn kort en tegelijk eindeloos, zeker in de negentiende eeuw. Bij gebrek aan centrale verwarming trekken de inwoners zich terug in hun badstofa: een stemmig vertrek waar ze samen slapen, eten en verhalen vertellen. Je buiten wagen is nagenoeg levensgevaarlijk. In de winter wordt de wereld klein, en zo kunnen ergernissen hoog oplopen.

Het boerengezin in dit boek neemt de terdoodveroordeelde Agnes in huis. Nou ja, nemen, ze moeten van de overheid. Aanvankelijk is Agnes zwijgzaam en zoekt ze enkel contact met de dominee Toti die haar moet voorbereiden op de executie. De gezinsleden behandelen haar ook ijzig. Geleidelijk aan ontdooien ze, en krijgt Agnes de kans om haar verhaal te vertellen. Hoe kwam ze ertoe om Nathan te vermoorden?

Historische context

Dit verhaal is gebaseerd op ware feiten. Elk hoofdstuk begint dan ook met een historische bron. Een officiële brief, een verslag van een proces of een beschrijving van de hoofdpersonen. De moord is immers echt gebeurd en Agnes is echt veroordeeld.

Vervolgens wisselt het perspectief. We denken vooral mee met Agnes en Toti, en af en toe bekijken we de situatie vanuit de blik van Margret, de vrouw des huizes. De vertelstem bindt deze passages aan elkaar in werkelijk schitterende zinnen vol goedgekozen metaforen. Eenvoudig, veelzeggend en af en toe behoorlijk adembenemend.

Het verhaal van Agnes staat symbool voor het barre leven in Ijsland in de negentiende eeuw. Het harde bestaan de werklui, wezen en huishoudsters wordt zeer geloofwaardig geschetst. Daarnaast vond ik het dilemma van Toti heel interessant. Van hem wordt verwacht dat hij Agnes voorleest uit de bijbel en vermanende preken houdt, maar hij ziet in dat ze meer behoefte heeft aan een luisterend oor. Heel mooi hoe hij haar niet veroordeelt en open blijft staan voor haar visie op de feiten.

Afkickverschijnselen

Dit was nu echt eens zo'n boek dat je niet uit wil hebben. Ik heb zelfs extra lang gewacht met de laatste 10 bladzijden. En nu ik ondertussen met een ander boek ben begonnen, laat Ijsland me nog niet los. Zo ben ik gaan googelen naar Badstofa's en huizen in Ijsland in die dagen. Ik kwam terecht op een fijne fotocollectie die Hannah Kent zelf heeft gedeeld. Kwestie van de setting even duidelijk te maken! (voor wie het boek wil lezen: er zitten spoilers in de beschrijvingen, dus misschien beter achteraf bekijken)

Ijsland was voor mij het land van Björk, van vulkanen met onuitspreekbare namen en van sagen met helden als Snorri Sturluson(of zoiets). Voortaan zal het land voor mij verbonden zijn met het lot van Agnes. Dit boek raak ik nooit meer kwijt! Het is dus aftellen naar de verfilming die onlangs werd aangekondigd. (Maar of die aan het boek kan tippen is nog maar de vraag)

(Ik las dit boek op aanraden van Anna. Lees dus ook zeker haar blog even: een warm pleidooi voor een winters verhaal)

Reacties

Populaire posts van deze blog

De aanslag – Harry Mulisch

Dit is een boek dat de meesten van ons ooit gelezen hebben, als verplichte kost op school. Ondergetekende in elk geval. Ik sleepte het verhuizing na verhuizing mee, zonder het ooit te herlezen. Maar vorige week, na een aantal lamentabele leeservaringen, nam ik het weer eens ter hand. En ik was er helemaal ondersteboven van. Hierbij dus vijf redenen waarom ook u het boek ook nog eens zou moeten herlezen. De taal! Wat een schitterend Nederlands sprankelt er van de bladzijden af. Zorgvuldig gekozen bewoordingen, soepele zinnen, rake beschrijvingen. Zonder populaire vuilbekkerij of gortigheid, maar evenmin gortdroog. Als ik zoiets lees denk ik: ja, het Nederlands is toch een mooie taal! Het trauma : want daar gaat dit boek uiteindelijk over. Hoe komt een mens een drama te boven? Door het te negeren, denkt de hoofdpersoon en daar komt hij een heel eind mee. Maar op verschillende momenten in zijn leven gebeurt er – overwachts – weer iets waardoor hij het drama toch onder ogen m...

De boeken van je leven - leesclubleuks

Zoals ik vorige week al vertelde, vroeg Judith me welke boeken mijn  leven hadden veranderd. Geen makkelijke vraag, omdat ik van mening ben dat elk boek je een beetje zou moeten veranderen, of toch anders zou moeten laten kijken. In die zin zou dus het opnoemen van de laatste vijf boeken uit mijn lectuurpakket al voldoende moeten zijn. Maar dan ben ik snel klaar natuurlijk en Judith verwacht vast een beetje meer inspanning van me. Dus, na rijp beraad, heb ik de vraag van Judith een beetje aangepast. En ben ik na gaan denken over welke boeken typerend waren voor een bepaalde fase in mijn leven. Wat las ik toen ik 10, 20 of 30 was? Wat zegt dat over mij? En welke voornemens heb ik voor het komende decennium? Voila, een nieuw leesclubideetje borrelde op: teken een levenslijn en noteer de boeken die je doen terugdenken aan weleer. En, beste mensen, zie hier het handgemaakte resultaat: Een beetje toelichting bij de keuzes die ik maakte (want die zijn ook bij deze formu...

Vele hemels boven de zevende

Het leven bijt! Het deelt rake klappen uit, het grijpt ons bij de keel en vloert ons genadeloos. En wij, we staan erbij en we kijken ernaar. En heel vaak doen we niets. Omdat we zo verbijsterd zijn, bijvoorbeeld. Of omdat we ons machteloos voelen tegenover het noodlot. En soms ook omdat we nu eenmaal andere dingen te doen hebben, die we net iets belangrijker vinden dan het leed van een ander. De vraag is natuurlijk of dat ons van onze verantwoordelijkheid ontslaat. Met dat dilemma worstelen de personages in Vele hemels boven de zevende . Zij zijn degenen die toeslaan, of die juist getackeld worden door het lot. Ze zijn elkaar zeer nabij, en tegelijkertijd staan ze mijlenver van elkaar af. Want hoewel ze met elkaar praten, de liefde bedrijven of ruziemaken, echt raken doen ze elkaar niet. Gevangen in hun eigen visie zien ze de ander niet echt. Beseffen ze niet altijd hoe hard het leven er bij de ander op inhakt.  Mijn God, wat een boek! Vanaf de eerste zin al indruk...