Wat de lezer leert - Leen Verheyen

Stiekem zijn wij als lezers wel een beetje trots op onszelf, toch? Want door te lezen word je slimmer en vast en zeker een beter mens. Maar, klopt dat allemaal wel? Filosofe Leen Verheyen bekeek deze veronderstellingen van alle kanten, en legt je in een fijn klein boekje uit hoe het zit.

Dat moest natuurlijk worden uitgetest! In onze leesclub legde ik enkele stellingen uit haar boek voor met de vraag: is dit van toepassing op het boek dat we deze keer lazen (en dat was het prachtige Waak over haar). 

Hier komen de algemene stellingen over het nut van lezen die we als maatstafje gebruikten:

• We lezen omdat de literatuur een spiegel biedt om naar onszelf te kijken: onze zelfkennis verbetert.
• Literatuur brengt ons een empathische inleving in een situatie bij.
• Al lezend leren we bij (over een periode, een geografische setting, gebruiken).
• Het gaat vooral om de vorm: literatuur hoeft niet nuttig te zijn.
• Door te lezen krijgen eerder abstracte begrippen als "compassie", "moederliefde" en "jaloezie" een diepere en meer genuanceerde inhoud.

De leesclubleden waren er van overtuigd dat bijna alle stellingen van toepassing waren op hun leeservaring, buiten de eerste misschien:

• We leerden bij over het fascisme in Italië en de rol van de kunstenaars daarin.
• We konden meevoelen hoe het was om een kleine mens te zijn, en hoe anderen dan naar je kijken.
• Het was een prachtig geschreven boek en de opbouw was goed gedaan (al was de spanningsboog voor sommigen ondraaglijk lang).
• En we hebben toch bijgeleerd over genuanceerde keuzes tussen goed en kwaad. De bijzondere liefde in dit verhaal deed ons ook nadenken over begrippen als vrijheid en verbondenheid.

Volgens Leen Verheyen is enkel het laatste argument trouwens filosofisch verdedigbaar. Voor de andere argumenten formuleerde ze kritische bedenkingen. Die ga ik je natuurlijk niet verklappen, dat moet je zelf maar lezen: daar word je een beter mens van, toch?