Het leven van een schilderij

De zomer is voorbij en dus trok ook ik weer aan het werk. Nu heb ik een heerlijke baan, die me dagelijks in contact brengt met erfgoed en geschiedenis. Dus wat mij betreft geen gemekker en gezeur, maar vooral veel blijdschap om er weer in te springen. En ook in de vrije tijd las ik een boek dat over erfgoed gaat. En dat ik u erg graag wil aanraden, ook als u "alleen maar een goed verhaal" zoekt. Want dit is geen theoretisch werk, maar een hartverwarmend verhaal over schoonheid en verlangen.

Deze roman, of moet ik zeggen verhalenbundel, start op het einde van de vorige eeuw aan een Amerikaans college. De docent wiskunde heeft een geheim: bij hem thuis hangt een prachtig schilderij, dat wellicht van Johannes Vermeer is. Er staat een meisje op dat weemoedig uit het raam blikt. De kleuren zijn prachtig en elke penseelstreek getuigt van puur vakmanschap.  De docent kunstgeschiedenis valt bijna achterom van verbazing als hij dit werk ziet: wat een ontdekking! Maar al snel blijkt dat dit doek een geschiedenis heeft, en dat de eigenaar zich schaamt voor de manier waarop zijn vader het ooit verwierf.

Dit is de aanleiding om steeds verder in de tijd af te dalen. Elk hoofdstuk vertelt over een vorige bezitter van het schilderij, tot we uiteindelijk bij de maker zelf belanden. Vreeland neemt ons zo mee op een reis door de tijd, en laat ons zien hoe toevallig het is dat sommige kunstwerken ons bereikt hebben. Het had net even anders kunnen lopen en dan hadden we dit werk niet gekend. Want het schilderij maakte onderweg heel wat mee. Het werd bedreigd door waterschade en oorlogsgeweld, genegeerd en verwaarloosd, maar gelukkig waren er altijd weer mensen die het werk zo bijzonder vonden dat ze het doorgaven aan een volgende generatie.

In elk hoofdstuk staan de emoties van de eigenaren centraal. Het doek is steeds op de achtergrond aanwezig, en speelt niet eens altijd een heel actieve rol in het verhaal. Heel mooi is dat je ziet hoe verschillend mensen naar zo'n schilderij kunnen kijken. Sommigen zijn tot tranens toe bewogen en verwijzen op hun sterfbed nog naar dit schilderij. Anderen vinden het vooral goed kleuren bij hun nieuwe canapé, en voor weer iemand anders wekt het doek herinneringen op aan een verloren liefde.

We zeggen wel eens: als muren konden spreken, wat zouden ze dan vertellen? Dit boek laat zien dat ook schilderijen een biografie hebben en onderweg heel wat vrienden en vijanden hebben gemaakt.

Kortom: een mooi boek over de impact van kunst en de zorg die generaties lang aan erfgoed is besteed. En dat is natuurlijk wat ik ook elke dag weer probeer: mensen ondersteunen om erfgoed een zetje geven naar de toekomst toe. Zodat schilderijen, archiefstukken en tradities ook nog later verhalen kunnen vertellen over hun avonturen door de eeuwen heen.

Een mooie job, en ik ben blij dat ik een schakeltje in die erfgoed-ketting mag zijn!