Puurheid

Vlakbij ons huis ligt een abdij. We gaan er vaak en graag wandelen. Om te genieten van de natuur, van de rust en de stilte. En hoewel de laatste patertjes eeuwen geleden hun biezen pakten, hangt er nog altijd een serene sfeer. Even op adem komen!

Laat ik het gewoon maar toegeven, ik hou heel erg van abdijen. En ik ga er op vakanties dan ook steevast naar op zoek. Abdijen fascineren me. Misschien niet meteen voor het religieuze aspect, maar wel voor de radicale levenskeuze van hun bewoners. Je terugtrekken uit de wereld, een strak gereguleerd leven leiden, van gebed, rust en bezinning, je moet het maar kunnen. Zo’n bewuste keuze voor een leven in armoede en gehoorzaamheid was voor de middeleeuwse mens wellicht logisch, maar vandaag de dag vraagt het heel wat opoffering en moed om je leven zo drastisch te vereenvoudigen.

Het was dan ook me grote belangstelling dat ik enkele jaren geleden de warme documentaire van Annemie Struyf bekeek, over de zusters van het Trappistenklooster in Brecht. Een uitzending die me erg raakte. En ik was niet alleen, want Annemie bleef maar vragen krijgen over het leven van de zusters. Daarom keerde ze nog eens terug, met de fotografe Lieve Blanquaert, om menselijke portretten te maken van de 26 zusters en deze te bundelen in een mooi boek.

Een religieus pamflet is het niet geworden. Annemie Struyf is immers zelf niet gelovig en stond aanvankelijk erg kritisch tegenover de abdij. Maar al snel stelde ze vast dat ze geen extreme, wereldvreemde fundamentalistes voor zich had, maar vrouwen van vlees en bloed. Die eerlijk vertellen over hun leven, de stap naar de abdij, en de moeite die het soms kost om deze keuze vol te houden. Elke mens is een mengsel van goed en kwaad, menen ze. En dus bekritiseren zij de ongelovigen niet, en vertellen ook open over hun eigen kleine fouten en ergernissen (want die zijn er ook in een groep met enkel vrouwen!). 

Annemie laat hen allemaal aan het woord en schetst ook het verloop van hun dag. Die is gevuld met gebed, uiteraard, maar ook met eenvoudige klussen en lectuur. Dat evenwicht tussen actief de handen uit de mouwen steken en meditatief genieten van de stilte is de essentie van het kloosterleven. Een puur en eenvoudig leven, minder streng dan 50 jaar geleden, maar nog steeds behoorlijk strikt. Amper prikkels en drukte, maakt een mens erg gevoelig, stelt Annemie vast, en een uitstapje in de buitenwereld is dan ook altijd erg overweldigend voor de zusters. 

Harde kritiek op de Kerk mag je van dit boek natuurlijk niet verwachten, maar de scherpe kantjes van het Heilig Roomse leven van weleer worden evenmin onder de mat geveegd. Eerlijkheid, alweer.

Aan het einde van het boek vraagt Annemie zich af waarom de abdij haar en de vele TV-kijkers zo fascineerde. Voyeurisme gecombineerd met nostalgie? Dat speelt ongetwijfeld mee, maar ook ons verlangen naar rust, stilte en puurheid. De radicale keuze om niet gericht te zijn op roem en eer, om materieel bezit te relativeren en om niet van hot naar her te rennen is inspirerend. Vooral in een tijd waarin de prikkels ons overspoelen, we vooral assertief moeten zijn, en het zelf “moeten maken” om geen loser te zijn.

Wees gerust, tante treedt niet in. Daar ben ik toch te werelds voor. Maar net als Alain de Botton ben ik ervan overtuigd dat er veel zinnigs en menselijks zit in oude religies. En dat beslist ook inspirerend kan zijn voor de dag van vandaag.

Dus, telkens als ik vanuit mijn raam de abdij zie, denk ik even aan de eenvoud en de puurheid die zo warm uit de portretten van Annemie Struyf sprak. En dat helpt me toch een beetje om ook eens rust en stilte op te zoeken en niet alleen maar rond te rennen. En wat minder waarde te hechten aan bezit, geroddel en ander aards gedoe!