zondag 31 januari 2016

Los – Tom Naegels



De oude Grieken wisten het al: zelfkennis siert de mens. Wijs is degene die zichzelf relativeren kan, die kan lachen met de eigen minpuntjes. Een hele kunst. En deze week heb ik ‘m beoefend! Tom Naegels liet me schuddebuiken om mezelf. Wat heb ik gelachen (al was het toch een tikje groen)

Want ja, ook ik ben er zo eentje! Een hoog opgeleide, politiek correcte en weldenkende mens. Een intellectuele softie, die ervan uitgaat dat praten alles oplost, en dat alle mensen van goede wille zijn. Begrijp me niet verkeerd: die naïviteit koester ik, maar het is af en toe ook een beetje belachelijk, al dat begrip voor de medemens, al dat utopisch verlangen naar wereldvrede.

Tom merkt in dit boek in elk geval dat de wereldverbeteraar in hemzelf het moeilijk krijgt in het Antwerpen van rond het jaar 2000. Enerzijds is er zijn opa, socialist in hart en nieren, die op sterven ligt in een katholiek ziekenhuis en zich te pletter ergert aan alles en iedereen. Hij wil dood, zo snel mogelijk, maar botst tegen een juridische procedure om u tegen te zeggen.

Tom zelf heeft net gebroken met zijn vriendin ( niemand mag het weten) en zoekt als journalist naar verklaringen voor de rellen in Borgerhout. Wat drijft de jonge moslims in de stad tot zoveel geweld? Tom gaat vol goede moed op onderzoek, en dat levert hilarische misverstanden op. Zoals de scène als hij zijn brommerige opa meeneemt naar een inburgeringscursus en de oude socialist de softe gespreksvormen aldaar genadeloos belachelijk maakt. 

Meermaals heb ik gegrinnikt, en tegelijk stemt dit boek me ook zeer ernstig. Haarfijn legt Naegels het communicatieconflict bloot tussen welmenend Vlaanderen en de nieuwkomers. Twee culturen en twee wereld die elkaar maar moeizaam begrijpen, zo merkt hij aan den lijve als hij een vriendin uit Pakistan krijgt en de misverstanden zich opstapelen.

De spanningsboog tussen het afscheid van een oude politieke cultuur (het socialisme van weleer) en de opkomst van grote maatschappelijke veranderingen (de migratie) maken dit boek erg pakkend en actueel. Ik heb er alvast van geleerd dat mijn politieke correctheid behoorlijk naïef kan zijn, en haar doel helemaal kan missen. Wat dan beter is? Daar ben ik niet meteen uit. Maar dat we er niet komen met alleen maar begripvol zijn en tolerant is duidelijk.

Een sombere boodschap, in een af en toe behoorlijk humoristische verpakking steken: je moet het maar doen!

zondag 24 januari 2016

Oscar en oma (E.E. Schmitt)



Ik heb een pareltje ontdekt! Een verhaal om met zachtheid te lezen, op een rustige middag. Als de lucht helder is en de zon een beetje schijnt. En dan maar ademloos doorlezen: wondermooi.

Toch had dit boek ook alles om mij tegen te houden. Want er sterft een kind. Een jongen van twaalf. En ik heb er zelf zo eentje. Daarom liep ik al enige tijd met een grote boog om dit boekje heen. Bang was ik, om te lezen wat ik niet verwerkbaar acht.

Maar het boekje bleef maar opduiken. Het keek me stralend aan. Het zong een beetje, leek het, en misschien gaf het wel licht. Het kon  niet anders: ik ben gezwicht.

Ik hield er een bijzondere leeservaring aan over. Levenslessen, verpakt in eenvoudige woorden. In een verhaal dat ondanks alles niet treurig is, en dat me soms deed schaterlachen, ook al is het einde bitterzoet. 

Een kleine parel, inderdaad. Dat je laat zien hoe fantastich het leven eigenlijk is. En hoe weinig er soms maar voor nodig is om deze wereld een beetje mooier te maken.

Geen twijfel mogelijk: Oscar en oma rozenrood zullen me voor altijd bijblijven!

zondag 17 januari 2016

Over het kanaal – Annelies Beck






De kranten staan er sinds de zomer bol van: de vluchtelingen. Iedereen heeft er wel een mening over, en helaas is die zelden positief. Gelukkig waren er wel enkele historici die erop wezen dat vluchten van alle tijden is. En dat heel wat Vlamingen ooit zelf op de vlucht waren. De feiten zijn bekend, het menselijke verhaal erachter veel minder.

Annelies Beck, zelf een historica, laat ons kennis maken met de stroom Vlamingen die in 1914 naar Glasgow trok. Haar overgrootvader was één van hen, en dat was vast en zeker de aanleiding voor een goed onderbouwd historisch onderzoek. Want dat Beck haar bronnen kent voel je op elke pagina.
Aan de hand van één gezin vertelt ze hoe het ging, de overtocht wagen, overnachten in tijdelijke slaapzalen zonder privacy, en dan werk zoeken in een vreemde stad waarvan men nauwelijks de taal spreekt. Dat laatste is snel bij te passen, maar echt integreren blijkt moeilijk.

En dat heeft twee redenen. In de eerste plaats is er de houding van de Schotten. Aanvankelijk zijn ze enthousiast om de “poor belgians” te ontvangen, maar als het er steeds meer worden, neemt die geestdrift af, en krijgen de Vlamingen van alles en nog wat de schuld. (de parallellen dringen zich op…)

De Vlamingen zelf zien hun verblijft in Schotland als iets tijdelijks en doen daarom weinig moeite op echt lokaal te netwerken. Ze hebben hun eigen verenigingen, hun eigen winkels en hun eigen feesten. Van veel interesse in de cultuur en de eetgewoontes van hun gastheren is geen sprake.

Hoofpersoon Marie is de uitzondering op de regel. Het jonge meisje leert snel Engels en krijgt een bonte vriendenkring suffragettes, kunstenaars en journalisten. Ze komt op voor de minder bedeelden, strijdt voor huurprijzen en zorgt voor zieken. Via de correspondentie met haar broer, een soldaat in de Grote Oorlog, blijft ze op de hoogte van wat er in Vlaanderen gebeurt. Bovendien heeft ze goed door welke machtsstrijd zich ontwikkelt tussen verschillende vertegenwoordigers van de Belgen: want wie mag er namens de Vlamingen spreken? 

Over het kanaal is in deze dagen van vluchtelingencrisis een interessant boek, dat mechanismen van het “vluchteling zijn” bloot legt en zo, wat mij betreft, tot meer begrip leidt. Ik heb het dan ook bijzonder graag gelezen. Een aanrader dus voor wie houdt van de betere historische romans!

Leesclub vragen

-        Hoe belangrijk vind je het dat een historische roman goed onderbouwd is?
-        Wat zou je zeker meenemen als je zou moeten vluchten?
-        Welke culinaire traditie geef je zeker door?
-        In hoeverre heeft dit boek jouw mening over vluchtelingen veranderd?
-        Schrijf je nog wel eens een echte brief (zo eentje op papier)? Wie zou zo’n brief verdienen?